غار تادوان

غار تادوان یکی از بزرگترین غارھای ایران است. دھانه غار تادوان در ارتفاع ۲۰۰ متری از سطح رودخانه قره آغاج و ۱۲۰۰ متری از سطح دریاست. غار تادوان دارای یک دھانه است. طول غار ۲۰۰ متر است.
این غار در ۱۲۰ کیلومتری شرق شیراز، در کنار رودخانه معروف ( قره آغاج ) واقع شده است. دھانه این غار بسیار زیبا است و ابعاد آن در حدود ۲۰*۳۰ متر می باشد و درون آن شعبه ھای متعددی وجود دارد. پس از عبور از راھروی ورودی و دالانی باریک در سمت چپ، تالار بسیار بزرگی نمایان می شود که طول آن بیش از ۶۰ متر است. عمق یکی از شعبه ھای ا ین غار، که ظاھرا شعبه اصلی آن محسوب می شود، بیش از ۵۰۰ متر است و به یک باتلاق منتهی می گردد.
در میان مردم بومی، منطقه ای که غار در آن واقع شده است، به تنگ تادوان نیز شھرت دارد.جانورانی که در داخل غار تادوان زیست میکنند شامل خفاش، سوسری(حشره ای مثل سوسک) و نوعی عنکبوت ھستند. داستانھا و افسانه ھایی در بین اھالی منطقه رواج دارد . بطور مثال بسیاری بر ا ین عقیده ھستند که انتهای غار تادوان به خلیج فارس متصل است.
در مقابل غار، در کوه تعدادی خانه ھای قدیمی معروف به “خو نه گبرو” وجود دارد که به یکدیگر راه دارند و به دوران مادھا برمیگردد. در کتاب تادوان نوشته ا ند که قبلا در این مکان جنگل ھای بسیاری بوده و مارھای ز یادی در آن زیست میکردند و نام قدیم تادوان “ماردان ” بوده است. قسمت انتھایی غار محل زیست تعداد زیادی خفاش است که از فضولات آنھا تعداد زیادی سوسری تغذبه می کنند. قسمت عمده غار را باید خزیده و یا کلاغ پر طی کرد، بجز قسمت انتهایی که دارای تالار بسیار بزرگی به وسعت ۵۰ متر می باشد .
راه غار تادوان :
از شیراز به سمت جهرم بعد از شهر خفر دو راهی در (سمت راست جاده) قرار دارد. قبل از رسیدن به روستا و قبل از عبور از رودخانه باید پیاده روی کرد. به موازات رودخانه و در خلاف جهت آب به سمت غرب ، دھانه غار کمی بالاتر از سطح رودخا نه درون دیواره ھای شمالی قرار دارد.

%d8%aa%d8%a7%d8%af%d9%88%d8%a7%d9%86-%d8%ae%d9%81%d8%b1-1372267574

%d8%aa%d8%a7%d8%af%d9%88%d8%a7%d9%86-%d8%ae%d9%81%d8%b1-1372267574-1

%d8%aa%d8%a7%d8%af%d9%88%d8%a7%d9%86-1372267574

روستای تاریخی تادوان(خفر)

تادوان نام روستایی از توابع شهرستان جهرم است.این روستا در مسیر اصلی جاده شیراز – جهرم قرار دارد و روستای تادوان درقسمت جنوب شرقی وبه فاصله ۲۳کیلومتری ازمرکزبخش خفر واقع گردیده است.
روستای تادوان از قدیمی ترین روستاهای بخش خفر می باشد. قدمت این روستا به بیش از ٢۵٠٠ سال می رسد.آثار این روستا در زمینه تاریخی : حمام قدیمی نقاره خانه -خانه گبرها ـ پل قدیمی و … می باشند.غار بزرگ مشهوری به نام غار تادوان در این منطقه قرار گرفته، که یکی از بزرگترین غارهای طبیعی ایران است.

جلال طوفان درکتاب شهرستان جهرم درباره تادوان چنین مینویسد: “تادوان دردوران گذشته دارای شهرت فراوانی بوده است ومحصولات آن به اصفهان، یعنی پایتخت صفویان میرفته است”. تادوان به علت آب و هوای مطبوع ازقدیم جلب توجه سیاحان و اروپاییان میبوده و ازگرمای بندرعباس به باغستان های آن پناه میبرده اند. شاردن نیزمینویسد: “بین خفر و مخک، در نیم فرسخی سمت راست جاده، قصبه مشهوریست که ب نام تادوان میخوانند.این منطقه یکی از زیباترین مناطق فارس بوده و درانتهای جلگه خفر قراردارد. درکوهستان های مجاور آثار قصور( قصرها) قدیمه ونشانه هایی ازمساکن پرشکوه گذشته دیده میشود. از همه این قراین چنین برمی آید که قبل از استیلای عرب این نقطه اهمیت بسزایی داشته است. اهالی قصبه ، خرابه های زیبای بالای کوه ها را”خا نه گبران” میخوانند ودر قسمت دیگر روستا غارهایی وجود دارد که درجلوآن ها دیوارهایی ازسنگ و ساروج ساخته شده است.

روستای تاریخی بهجان

روستای بهجان از توابع بخش سیمکان شهرستان جهرم در ۸۵ کیلومتری شهرستان جهرم و ۳۵ کیلومتری میمند فارس قرار دارد و از مرکز استان تا شیراز (از طریق راه ارتباطی میمند فارس) کمتر از ۱۲۰ کیلومتر است.ارتفاع این روستا از سطح دریا ۱۲۷۱ متر است. قدمت آن به بیش از ۱۵۰۰ سال می ‌رسد. با طبیعتی بکر و دست نخورده که جلوه‌ ای خاص را به منطقه بخشیده است. با وجود کوهستانی بودن اما آب و هوایی بسیار معتدل و دلپذیر دارد و به همین خاطر انواع و اقسام درختان و گیاهان و محصولات و میوه‌ های گرمسیری و سردسیری از خرما و موز گرفته تا برنج و چای و انگور از خاک آن به عمل می ‌آید. آب آن از بهترین آب ‌های آشامیدنی استان به شمار می رود. منابع آب و وجود چشمه ‌ساران متعدد آن علاوه بر جلوه بخشیدن به منطقه باعث تغذیه آب آشامیدنی بخش پشت پر سیمکان نیز شده است. چشمه ‌ساری معروف به نام «باغ شهرجن» دارد که در تابستان بسیار خنک و در زمستان نیز به حدی گرم است که به راحتی می شود استحمام کرد.

behjan87

عمده‌ محصول تولیدی بهجان شامل انار، بنه یا پسته وحشی، الوک یا بادام کوهی و انواع گیاهان دارویی و غیره می شود. مغز بنه و مغز الوک که به شکلی کاملاً هنرمندانه و طبیعی توسط زنان روستا جدا می شود، حرفه و شغلی پر درآمد جهت زنان روستا و بازار خوبی را در استان فارس فراهم کرده است. از آنجا که این محصولات، نقشدرآمدزایی خوبی برای مردم دارد، به این محصولات تولیدی معروف منطقه (مغز بنه و مغز الوک که هر دو نیز دارای رنگ قهوه ‌ای هستند) لقب «طلای قهوه ‌ای» داده‌ اند.مناطق و اماکن تفریحی بسیار زیبایی دارد که در تمامی فصول سال به ویژه از بیست اسفند تا اواخر اردیبهشت که اوج زیبایی طبیعت همیشه بهاری منطقه است، پذیرای گردشگرانی از استان فارس و سایر استان‌ ها و گاه از خارج کشور است. از جمله‌ این مناطق دیدنی می ‌توان به تنگه‌ «باغ شهرجن»، «آب سوراخ»، «آسیاب میرزاعلی»، «آسیاب سیدمحمود»، «کوره گچ پزی باغ شهرجن»، «سنگ لعنتی»، «باغات و کومه‌ های کوه سور»، «چاه نفت کوه سور»، «آب ریز تنگه‌ آبریز یا البرز»، «شیخ ابوسلیمان»، «سید معلم»، «طرح سنگفرش خیابان و کوچه ‌ها»، «بافت خانه ‌ها و محلات روستا» و غیره اشاره کرد.

آرامگاه جاماسب حکیم

ضلع شمالی آرامگاه :
که خوشبختانه سالمترین بخش این ساختمان می‌باشد کوتاه‌تر از دیگر دیواره‌های آرامگاه است و برروی یک صخره بناشده است و علت سالم ماندنش نیز دسترسی نداشتن به‌این دیواره است . در ارتفاع۴ متری این دیواره یک ردیف سنگ‌کاری برجسته نمایان است .

ضلع جنوبی آرامگاه :
که در دوران گذشته بلندترین دیواره آن بوده و بر اثر هجوم سودجویان آثار عتیقه قسمت اعظم دیوار ویران شده است .

ضلع شرقی آرامگاه :
که این دیواره هم براثر غارتگری سودجویان از دو موضع حفاری غیر مجاز شده و آسیب جبران‌ناپذیری را بر پیکره این اثر وارد کرده‌اند .

ضلع جنوبی آرامگاه :
که بلندترین دیواره این بنا را تشکیل می‌دهد ، نسبتا سالم مانده و تنها ردیف سنگ‌کاری‌ بالای آن خراب شده . گویا در دوران گذشته سازمان میراث فرهنگی داربست فلزی را در کنار این دیوار برپا کرده که بدون تعمیر و مرمت آن ، سال‌هاست که رها شده است . در میانه و گرداگرد آرامگاه درهر یک متر یک سوراخ مربع شکل تعبیه شده که احتمالا برای این ساخته شده است که اگر باران وارد بنا شد بتواند به‌راحتی از این سوراه‌ها خارج شود . در محفظه داخلی آرامگاه از کف تا سقف از سنگ و ساروج فشرده پرشده که بسیار سخت و محکم می‌باشد .
روی سقف آن یک سنگ ۸ ضلعی موجود بوده که به‌وسیله سنگ‌های تراش خورده به‌صورت یک مقبره درآمده بوده است که متاسفانه بر اثر چپاول سودجویان تنها ۳ الی ۴ ضلع آن باقی مانده است . چپاولگران در زیر همین سنگ مقبره از ۲ طرف بالا و پایین به‌صورت تونلی حفر کرده‌اند و از ظواهر امر پیدا است که سودجویان چیزی پیدا نکرده‌اند . زیرا درون چهاردیواری آرامگاه تماما از سنگ و ساروج پرشده است . طول و عرض هر دیوار از هر طرف ۵ متر و ۸۰ سانتی‌متر است که به‌صورت مربع و بسیار استادانه و با اصول معماری ساخته شده است . ارتفاع این آرامگاه مربع شکل در هرطرف ضلع متفاوت است .

به‌دلیل اینکه بر روی تپه که دارای شیب و سنگ‌های صخره‌ای است ایجاد شده است ارتفاع تغییر می‌کند . اما در ضلع غربی ارتفاع آن نزدیک به‌ ۷ متر می‌رسد که احتمالا ارتفاع این آرامگاه بیشتر از این بوده است که به‌تدریج ویران شده است .
ابعاد سنگ‌های تراش خورده آرامگاه با یکدیگر تفاوت دارند . احتمالا بر بالای مقبره ۸ ضلعی اتاقی بوده است که به‌صورت ۴ اتاقی بازساخته شده بود که شاید برروی همین مقبره آتشدانی برپا بوده است و از فواصل دور دیده می‌شده . برخی می‌گویند که این ساختمان آتشکده‌ای بوده که در جشن‌ها و مراسم ویژه از آن استفاده می‌شده است .
در حقیقت این آرامگاه در بین دیگر آثار باستانی ایران مضلوم واقع شده است و حتی نامی از آن برده نمی‌شود و تنها در کتاب اقلیم پارس نوشته آقای مصطفوی چند سطر جزئی درباره‌اش نوشته شده و دیگرکتاب‌ها تنها به‌نام قبر جاماسب اکتفا کرده‌اند . در پایین و گرداگرد تپه قبرهای دوران پس از اسلام به چشم می‌خورد . سنگ قبرهایی که تاریخ هجری قمری آن در حدود ۳۰۰ تا ۵۰۰ پیش می‌باشد و بر روی اکثر سنگ قبرها درخت سرو حک شده است و می‌توان حدس زد که پس از ورود اسلام اهالی روستای گاره مرده‌های خودرا در پایین آرامگاه جاماسب حکیم دفن می‌کرده‌اند اما پس از سال‌های ۱۱۵۰ هجری قمری قبرستان این روستا به‌جای دیگری انتقال داده شده است .
برای مثال برروی سنگ قبری تاریخ ۱۱۱۶ حک شده است . روی برخی سنگ قبرها اشکال و خطوط عربی و کوفی و اشعار فارسی از شاعران نامی و گمنام به‌چشم می‌خورد که متاسفانه این قبرها هم از دستبرد دزدان آثار باستانی در امان نبوده‌اند .
چندین سنگ نوشته بزرگ به‌صورت کتیبه به‌انواع خطوط کوفی ، عربی در پایین آرامگاه به‌صورت نامنظم برروی هم انباشته شده . در پایین تپه جوی آب پاک و زلالی جاری است که باغ‌ها و روستای گاره را مشروب می‌سازد . این آب از کاریز « قنات » گاره سرچشمه می‌گیرد .

محلات جهرم را بیشتر بشتاسید؟؟

در فارسنامه ناصری محلات جهرم به صورت زیر تقسیم بندی شده اند: اسفریز ، دشتاب ، سنان ، صحرا ، گازران ، کلوان ، جبذر .در زمان حاج محمد حسن خان حاکم جهرم در سال ۱۲۵۶ قمری حصاری از خشت و گل گرداگرد چهار محل دشتاب، گازران ، اسفریز ، کلوان می سازند و چهار دروازه به نام های دروازه خان ، دروازه بی بی ، دروازه پیرشبیب ، دروازه گاوکشی برآن تعبیه می کنند که فقط دروازه پیر شبیب باقی مانده است.حصار مزبور به مرور ایام تخریب شده است گفته اند این حصار بسیار محکم بوده ودارای برج های بسیار بزرگی بوده که در دوران نا امنی قدیم از محلات در برابرهجوم محاجمین محافظت می کرده است .چون بین شهرمسیل یا رودخانه ای وجود داشته است نتوانسته اند حصار واحدی دور آن بکشند به همین دلیل حاج محمد حسن خان پس از بنای این حصار تصمیم گرفت برگرد محلات دیگرشهرهم حصاری بکشد اما اهالی محلات حاضربه پرداخت هزینه آن نشدند. روی هم رفته محلات داخل حصار به علت نزدیکی به دستگاه های حکومتی و دولتی آبادتر از سایر محلات گردیده و بازار و کاروان سرای شهر در این قسمت بنا شده و در نتیجه همین تماس آبادتر از سایر محلات گردید.در محله جبذر در دوران هرج و مرج ، اهالی این محله هر کدام برای حفظ خانه های خود برج و باروهای مستحکم ساخته بودند و شاید روی همین اصل و بنابر اطمینان خاطر از موقعیت خود حاضربه پرداخت هزینه حصار نشدند و افراد فقیر این محله نیز توانایی پرداخت آن را نداشتند.

این طور که از شواهد برمی آید محلات دشتاب،گازران،اسفریز،کلوان و جبذر از بقیه قدیمی ترند و بقیه به تدریج با توسعه شهر به آن افزوده شده اند.

۱٫دشتاب : علت نام گذاری آن: زمینهای آن درگذشته سرچشمه منابع آب زیادی بوده و سدی درون آب این ناحیه به نام بست بالا وجود داشته است.

۲٫گازران : مجاورت آن با محله دشتاب و وجود آب جهت شستشو ( گازر به معنی رختشویی)

۳٫اسفریز : اسپ ریز به معنای اسب.

۴٫کلوان : کل به معنای بزرگ و دان به معنای جایگاه (جایگاه بزرگان)

۵٫جبذر : اول جبه زر بوده بعد تبدیل شده به جبذر. بعضی ها می گویند ساکنان این محله جبه زری می پوشیدند ولی دقیق تر این است که از کلمه جوزار می آید که نشان می دهد قسمت عمده این محله زمینهای زراعی و باغ بوده است.

۶٫صحرا : در حاشیه جنوبی شهر واقع بوده و از اسم آن مشخص است.

۷٫علی پهلوان : محله ای به نام شخصی قدیمی که اطلاعات دقیقی از آن در دست نیست.

۸٫سنان : بعضی ها می گویند منسوب به شخصی بوده، بعضی می گویند به معنی سر نیزه است.

۹٫کوشکک : آبادی کوچکی بوده در سمت شرقی شهر و کم کم با توسعه شهر به آن وصل شده است.

۱۰٫مصلی : در جنوب این محله زمینی بوده است که مردم برای خواندن نماز به آنجا می رفتند.

۱۱٫حسن آباد : جزئی از محله گازران.

شعر زیبای گود شیربند

شعری زیبا از مرحوم حسین حقایق جهرمی که در باره چندی از نقاط سرزمین کهن جهرم گفته است را به شما تقدیم میکنم.

با اجازه رودکی

گود شیربند

بوی جوغ خارقون آید همی جوزی از اون یار مهربون آید همی

یاد تی چنگ و وراء و محد آباد سنگ بازار و دنیون آید همی

گردنه میل و صادق آباد و جمغون از همه ش بو زعفرون آید همی

باز از ژرفای گود شیربند شرزه شیری غرق خون آید همی

گود شیربند است نامی جاودان از سکندر بوی خون آید همی

از هکون اون برنج خوشمزه ش یادی هم از سیمکون آید همی

از حنا و انگورای عسکریش شهد جان پرور برون آید همی

بخش خفر و گلبرنجی را نگر دانش آنجا رهنمون آید همی

عطر تارونه ست یا بوی بهشت کز تو حلق نخلامون آید همی

از بهار لیموو نارنجمون آنچه می خواهی،همون آید همی

از سر هر گلبنی در باغ ها بلبلی چهچه زنون آید همی

باربَد،گویا به سازش زخمه زد چونکه صوت ارغنون آید همی

نغم جانبخش ساز باربَد از فضای شهرمون آید همی

اورمزد جهرمی چوگان زده گوی او از آسمون آید همی

مهرک است این یا تابک جهرمی ست کز ولایت با قشون آید همی

از کلام نافذ خواجه نصیر مثنوی پیر جوون آید همی

بوتراب جهرمی را بوی گل با غزل ها از درون آید همی

از محل های وسیع این دیار مرد گرد و پهلوون آید همی

تا حقایق بوی جهرم بشنوفه گرچه پیره، چون جوون آید همی

یاد آن دوران بخیر….!!

بازار مسگرهای جهرم

تا همین چند سال پیش، صدای چکش هایی که در بازار مسگرهای جهرم بر سر ظرف های دست ساز آنان فرود می آمد، از فاصله های دور قابل شنیدن بود و از گرمی بازار حکایت می کرد، اما امروزه پیرمردانی که یادگاران بازار مسگران هستند، دیگر مس را رها کرده و به سراغ ظرف های روی و معدنی رفته اند.

بازار مسگران در جهرم که به دنبال بازار اصلی در شرق آن قرار گرفته ظاهراً قبلاً سقف نداشته است و بعداً با شیروانی آن را مسقف نموده اند این قسمت جزء قسمت اصلی بازار جهرم نیست و بعدها به دنبال بازار جهرم افزوده شده است . در این قسمت مسگران و آهنگران جمع هستند و به تولید صنایع دستی اشتغال دارند ولی تعداد آنها اندک و رو به انقراض است زیرا طبقه جوان گرایشی به این کارها ندارد و مثل گذشته تولیدات آنها نیز متقاضی ندارد. در مورد مکان یابی این راسته می توان چنین گفت که حرفه ی مسگری به نحوی است که کسبه آن برای ساختن انواع مختلف مصنوعات خود احتیاج به ابزار و کوره های مسگری متفاوت دارند در نتیجه با تمرکز در یک محدوده و با استفاده از ابزار و کوره های مسگری یکدیگر این مشکل را برطرف می کنند.

وجه تسمیه جهرم

همای چهرزاد،دختر بهمن اسفندیار،یکی از پادشاهان مقتدر هخامنشی که مدت ۳۲ سال با درایت وشجاعت بر گستره ایران زمین سلطنت کرد،دشت سرسبز و پر نعمت جهرم کنونی را به عنوان شکارگاه دائمی و محل استراحت و تفریح خود بر گزید.
وی دستور داد در همان محل،کوشک زیبا و دل انگیز برای استراحت او بسازند.کوشک خود را به نام سرداری که مجری و ناظر طرح آن بود (کهرام) نام گذاری کرد.و رفته رفته به شهر کهرام خوانده شد.بعد از حمله اعراب کهرام به جَهرَم تبدیل شد و به علت سختی تلفظ،جهرم نام گرفت.البته در بعضی از منابع جهرم به معنی جای گرم هم آمده است.
دارالمومنین:

بدون شک نام بلند فقیه و مرجع تقلید،صاحب فتوای جهاد تنگستان علیه استعمار روس و انگلیس،حضرت ایت الله العظمی حاج عبدالحسین نجفی لاری (ره) و نوادگان و نتیجگان ان سلاه السادات از ان جمله مبارز و مجاهد نستوه امام جمه فقید جهرم حضرت ایت الله حاج سید حسین ایت اللهی(ره) و اسوه فظیلت و اخلاق حسنه حضرت ایت الله حاج سید ابراهیم حق شناس(ره) برای همه ایرانیان نامی اشنا می باشد.

جهرم شهری که با تقدیم ۱۲۰۰ شهید سرافرازش،حجاب زنان و عفاف مردانش در سال ۱۳۶۷ در لسان مقام معظم رهبری،دارالمومنین نام گرفت.

خانه های قدیمی جهرم (قسمت دوم)خانه دهقان

خانه تاریخی دهقان یکی از خانه های تاریخی منحصر بفرد دوره قاجاریه- پهلوی در فارس است این خانه تاریخی در روستای موسویه(دهزیر) بخش کردیان جهرم واقع شده است.

مالکیت این بنای تاریخی متعلق به دهقان، خان روستای دهریز بوده که بعدها توسط طحان خریداری شده است به کار بردن تزئیناتی چون گچبری ، آینه کاری و نقاشی روی سقف چوبی واستفاده از رنگهای طبیعی به ویژه آبی و قرمز ، نقوش گل ومرغ درنما و همچنین بادگیر از ویژگی‌های شاخص معماری این اثر تاریخی است که زیبایی آن را دوچندان ساخته است بنا در نمای بیرونی به شکل قلعه ای با برج وباروهای خشتی دیده می شود.

ورودی آن در ضلع شمال قرارگرفته که به واسطه یک راهرو به حیاط مرکزی راه می یابد ضلع شمالی بنا در دو طبقه ساخته شده است. درسمت چپ اتاق پنج دری بزرگی با درهای چوبی ساده واقع شده است پس ازاتاق دالانی است که ازیک سو به اتاقی دیگر و از یک سو به پلکان طبقه دوم منتهی می شود .نمای بنا بسیار زیباست و نقوش هندسی و گل ومرغ موجود درنما که با استفاده از گچ وساج سبز کار شده توجه هر بیننده ای راجلب می کند.

کتیبه های موجود در بنا نیز ساخت آن را در سال ۱۳۱۸ ه . ق نشان می دهد و مزین به آیاتی از قران کریم است .حوض سنگی و چهار باغچه قرینه در اطراف آن که از ویژگی‌های خانه های قدیمی است جلوه خاصی به حیاط بنا داده اند.

البته در طول سالیان متمادی در اثر تعمیرات متعدد دخل و تصرفاتی دربنا صورت گرفته و بخش‌هایی مانند حمام ، سرویس بهداشتی ، تغییر کاربری یک اتاق به آشپزخانه صورت گرفته است .