بانی وسازنده شهر جهرم

بانی وسازنده شهر جهرم
اطلاعات ما درباره جهرم در پیش از اسلام مانند سایر شهرهای ایران بسیار اندک است. در منابع نوشتاری موجود،نخستین مرتبه فارسنامه ابن بلخی که کتاب خود را بین سال های ۵۰۰تا۵۱۰ ه ق.تألیف نموده به نام بانی وسازنده شهر جهرم بر می خوریم.
((…و شهر فسا از پارس و شهرکی کِی آن را بشکان گویند و جهرم وآن اعمال بهمن بنا کرد…))
همانطور که می دانیم بهمن بن اسفندیار پادشاه اساطیرر ایران است و اصولاَ تطبیق نام پادشان اساطیری با پادشاهان واقعی کاری است که تا کنون پژوهشگران انجام نداده اند. اما صراحت مطالب برخی از کتاب ها گاهی این مشکل راحل می کند. برای مثال در مورد همین بهمن بن اسفندیار در کتاب مجمل التواریخ والقصص که از مؤلفی است ناشناخته از ۵۲۰ ه ق،چنین آمده است:
((کِی بهمن بن اسفندیار بود …ونام او اردشیر بوده که اردشیر دراز انگل(انگل:انگشت) خواندندی و او به بهمن معروفست و او را دراز دست نیز گویند:سبب آنک بر پای ایستاده ودست فرو گذاشتی از زانوبند بگذشتی…
بدین ترتیب می بینیم که بهمن بن اسفندیار همان اردشیر دراز دست که در سال ۴۶۴پیش از میلاد به پادشاهی رسید وتا ۴۲۴ ق.م پادشاهی کرد.
بدین ترتیب بانی وسازنده شهر جهرم اردشیر اول هخامنشی است وشهر جهرم در فاصله سال های ۴۶۵/ ۴۶۴-۴۲۵/ ۴۲۴ ق.م ساخته شده است.
ما پس از این موضوع،اطلاع دیگری درباره شهرجهرم نداریم تا در یکی از مآخذ می بینیم که می نویسد:
(جهرم)((پیش از اردشیر بابکان معمور بوده))
و سپس می افزاید که:
((جهرم وپسا ودارابگرد قبل از شیراز آباد بوده))
بگذریم که نویسنده این مطلب اطلاعی از سوابق تاریخی شهر فسا و شیراز نداشته اما از اردشیر اول هخامنشی آثاری مانند آثار باستانی در هیچ نقطه ای از ایران باقی نمانده که بتوان بهتر شرایط همزمانی آن را در نقطه ای دیگر بررسی کرد. ازسوی دیگر درباره آثار باستانی جهرن هم تا کنون پژوهشی انجام نشده که اطلاعات بیشتری در مورد این شهر به دست آید. تردیدی نیست که اگر از دوره اردشیر اول هخامنشی،آثاری در شهر جهرم یا شهرستان جهرم نباشد، از سایر مقاطع زمانی هخامنشی باید وجود داشته باشد مگر آن که خبر فارسنامه ابن بلخی نادرست باشدکه آن هم امکان ندارد.
درهمین جا می افزاید که آثار باستانی دوره ساسانی در شهرستان جهرم وجود دارد و آثاری نظیر قلعه گبری ها که هم از دوره ساسانی است بر فراز کوه های شهرستان جهرم دلیل بر این مدعاست.

پوشش مردان جهرم در زمان گذشته

لباس مردان جهرمی در قدیم عبارت بود از:آرخالق یا قبا – تنبان – پیراهن – شال – کلاه – سرداری – کفش
آرخالق :لباسهای بلندی بود که لبه آنها بر روی هم قرار می گرفت و به جای تکمه امروزی، از تکمه و مادگی برای بستن آن لبه ها استفاده می شد. تکمه قطعه ی قیطانی بود که در لبه دیگر لباس دوخته و تکمه در آن قرار می گرفت. قباها دارای دو جیب بزرگ بودند که در طرفین آن شبیه جیب های شلوارهای امروزی قرار داشتند. قباها را از هرگونه پارچه از قبیل (ترمه، استبرق={دیبا، که پارچه ای پر زرق و برق بوده} فاستونی و غیره) می دوختند. گاهی قباها را آستر می کردند تا ضخیم تر شود.

تنبان :شلوارهای بود نیفه دار که بندی از میان نیفه آن می گذشت. معمولا تنبان را از { دبیت } که رنگ سیاهی داشت می دوختند. پاچه تنبان کارگران معمولا گشاد تر بود.

پیراهن :با امروز تفاوت چندانی نداشت جز آنکه یقه آنها از کنار شانه با یک تکمه باز و بسته می شد.

شال : پارچه ای به پهنای نیم متر با طول متفاوت از یک متر تا چند متر، معمولا از چلوار سفید رنگ تهیه می شد و به دور کمر می بستند. افرادی که خود را سید و اولاد پیغمبر می دانستند، معمولا شال آنها کوتاه و سبز رنگ بود. شال ها بر حسب وضع اجتماعی افراد، ضخیم و یا نازک بسته می شد، شال افراد ماجراجو و گردن کلفت، کلفت تر و بزرگتر بود. جای (قمه، پیشتو{هفت تیر}، چوب، چپق، کیسه پول) همگی در شال بود.

کلاه:کلاه ها عموما از نمد و به شکل نیمکره یا استوانه توسط نمدمالها ساخته می شد.

سرداری:پالتوهای بلندی که گاهی با یقه و گاهی بدون یقه بود. سرداری ها چیندار بوده و در عقب چاکی داشتند.

کفش:کفش مردان عموما ملکی (گیوه) بود چون اُرسی در آن دوران معمول نبود کفش کارگران کلفت و محکم و کفش اعیان بسیار لطیف و دارای کف نازک بود

اولین ها در جهرم

نشریه ها
۱- نشریه ( فرهنگ و ورزش در جهرم ) فروردین ۱۳۲۹ در ۱۰۸ صفحه

۲- نشریه ( دانش و ورزش در جهرم ) فروردین ۱۳۲۰در ۱۳۲ صفحه

۳- نشریه امار و فعالیت های اداره اموزش پرورش جهرم در سال۱۳۴۳-۱۳۴۴و در ۱۳۳ صفحه

اتومبیل

اولین اتومبیل سواری توسط مرحوم صدر جهرمی که وکیل دادگستری جهرم بود اورد.

بانک

بانک ملی مرکزی جهرم در سال ۱۳۴۶ در دو طبقه و یک زیرزمین در میدان شهدا جهرم تاسیس شد.

کتابخانه

آقای حاذقی نخستین کتابخانه را جهت استفاده مردم کتابخوان در منزل خود، در جهرم تاسیس کرد.

کلینیک

کلینیک تخصصی ولی عصر(عج) در سال ۱۳۶۴ در سه طبقه ویک زیرزمین در خیابان ایت الله کاشانی تاسیس شد.

بیمارستان

بیمارستان شهید استاد مطهری در سال ۱۳۴۴ کلنگ زده و در سال ۱۳۵۰ افتتاح شد در ابتدا زیر نظر سازمان شیر خورشید جهرم بوده است مساحت این مجموعه ۱۰۰۰۰ متر و زیر بنای ان ۶۵۰۰ متر است.

عکاس

خانم عفیفی در سال ۱۳۱۵ برای اولین بار عکاسی را برای مردم افتتاح کرد.

مطبوعات

در کنار کار فرهنگی و آموزشی،اولین نماینده پخش روزنامه ههای اطلاعات و کیهان را در جهرم دایر نمودند که مسئول ان اقایان صفر پور و صفر زاده بودند.

دروازه های جهرم

در سال ۱۲۵۰ شمسی فقط هشت محله وجود داشته است که از این هشت محله چهار تای آن داخل حصار بوده اند این چهار محله عبارت اند از: سنان ، اسفریز ، دشتاب ، گازران که همه ان ها در بخش غربی شهر یعنی در غرب مسیل پادگان جهرم قرار دارد.

همچنین به خاطر نزدیکی به دستگاه حکومت و داشتن حصار از سایر مناطق ابادتر بوده است. بازار و کاروانسراها جهرم در ان قرار داشته است. بعد از احداث حصار گردا گرد بخش غربی شهر،چهار دروازه بر ان تعبیه کردند.

این دروازه ها به دروازه خان ، دروازه بی بی ، دروازه پیر شبیب و دروازه گاو کشی شهرت داشته اند. از حصار جهرم و دروازه های ان امروزه اثری نیست فقط دروازه پیر شبیب در بخش شمالی شهر هنوز بنای ان بر جای مانده است . از سایر دروازه ها فقط در محلی که وجود داشته اند نامی از ان مانده ، مثل دروازه خان که مسجدی در نزدیکی ان بنا شده و به نام مسجد خان خوانده می شود.