نوشته‌ها

محلات جهرم را بیشتر بشتاسید؟؟

در فارسنامه ناصری محلات جهرم به صورت زیر تقسیم بندی شده اند: اسفریز ، دشتاب ، سنان ، صحرا ، گازران ، کلوان ، جبذر .در زمان حاج محمد حسن خان حاکم جهرم در سال ۱۲۵۶ قمری حصاری از خشت و گل گرداگرد چهار محل دشتاب، گازران ، اسفریز ، کلوان می سازند و چهار دروازه به نام های دروازه خان ، دروازه بی بی ، دروازه پیرشبیب ، دروازه گاوکشی برآن تعبیه می کنند که فقط دروازه پیر شبیب باقی مانده است.حصار مزبور به مرور ایام تخریب شده است گفته اند این حصار بسیار محکم بوده ودارای برج های بسیار بزرگی بوده که در دوران نا امنی قدیم از محلات در برابرهجوم محاجمین محافظت می کرده است .چون بین شهرمسیل یا رودخانه ای وجود داشته است نتوانسته اند حصار واحدی دور آن بکشند به همین دلیل حاج محمد حسن خان پس از بنای این حصار تصمیم گرفت برگرد محلات دیگرشهرهم حصاری بکشد اما اهالی محلات حاضربه پرداخت هزینه آن نشدند. روی هم رفته محلات داخل حصار به علت نزدیکی به دستگاه های حکومتی و دولتی آبادتر از سایر محلات گردیده و بازار و کاروان سرای شهر در این قسمت بنا شده و در نتیجه همین تماس آبادتر از سایر محلات گردید.در محله جبذر در دوران هرج و مرج ، اهالی این محله هر کدام برای حفظ خانه های خود برج و باروهای مستحکم ساخته بودند و شاید روی همین اصل و بنابر اطمینان خاطر از موقعیت خود حاضربه پرداخت هزینه حصار نشدند و افراد فقیر این محله نیز توانایی پرداخت آن را نداشتند.

این طور که از شواهد برمی آید محلات دشتاب،گازران،اسفریز،کلوان و جبذر از بقیه قدیمی ترند و بقیه به تدریج با توسعه شهر به آن افزوده شده اند.

۱٫دشتاب : علت نام گذاری آن: زمینهای آن درگذشته سرچشمه منابع آب زیادی بوده و سدی درون آب این ناحیه به نام بست بالا وجود داشته است.

۲٫گازران : مجاورت آن با محله دشتاب و وجود آب جهت شستشو ( گازر به معنی رختشویی)

۳٫اسفریز : اسپ ریز به معنای اسب.

۴٫کلوان : کل به معنای بزرگ و دان به معنای جایگاه (جایگاه بزرگان)

۵٫جبذر : اول جبه زر بوده بعد تبدیل شده به جبذر. بعضی ها می گویند ساکنان این محله جبه زری می پوشیدند ولی دقیق تر این است که از کلمه جوزار می آید که نشان می دهد قسمت عمده این محله زمینهای زراعی و باغ بوده است.

۶٫صحرا : در حاشیه جنوبی شهر واقع بوده و از اسم آن مشخص است.

۷٫علی پهلوان : محله ای به نام شخصی قدیمی که اطلاعات دقیقی از آن در دست نیست.

۸٫سنان : بعضی ها می گویند منسوب به شخصی بوده، بعضی می گویند به معنی سر نیزه است.

۹٫کوشکک : آبادی کوچکی بوده در سمت شرقی شهر و کم کم با توسعه شهر به آن وصل شده است.

۱۰٫مصلی : در جنوب این محله زمینی بوده است که مردم برای خواندن نماز به آنجا می رفتند.

۱۱٫حسن آباد : جزئی از محله گازران.

شعر زیبای گود شیربند

شعری زیبا از مرحوم حسین حقایق جهرمی که در باره چندی از نقاط سرزمین کهن جهرم گفته است را به شما تقدیم میکنم.

با اجازه رودکی

گود شیربند

بوی جوغ خارقون آید همی جوزی از اون یار مهربون آید همی

یاد تی چنگ و وراء و محد آباد سنگ بازار و دنیون آید همی

گردنه میل و صادق آباد و جمغون از همه ش بو زعفرون آید همی

باز از ژرفای گود شیربند شرزه شیری غرق خون آید همی

گود شیربند است نامی جاودان از سکندر بوی خون آید همی

از هکون اون برنج خوشمزه ش یادی هم از سیمکون آید همی

از حنا و انگورای عسکریش شهد جان پرور برون آید همی

بخش خفر و گلبرنجی را نگر دانش آنجا رهنمون آید همی

عطر تارونه ست یا بوی بهشت کز تو حلق نخلامون آید همی

از بهار لیموو نارنجمون آنچه می خواهی،همون آید همی

از سر هر گلبنی در باغ ها بلبلی چهچه زنون آید همی

باربَد،گویا به سازش زخمه زد چونکه صوت ارغنون آید همی

نغم جانبخش ساز باربَد از فضای شهرمون آید همی

اورمزد جهرمی چوگان زده گوی او از آسمون آید همی

مهرک است این یا تابک جهرمی ست کز ولایت با قشون آید همی

از کلام نافذ خواجه نصیر مثنوی پیر جوون آید همی

بوتراب جهرمی را بوی گل با غزل ها از درون آید همی

از محل های وسیع این دیار مرد گرد و پهلوون آید همی

تا حقایق بوی جهرم بشنوفه گرچه پیره، چون جوون آید همی

یاد آن دوران بخیر….!!

بازار مسگرهای جهرم

تا همین چند سال پیش، صدای چکش هایی که در بازار مسگرهای جهرم بر سر ظرف های دست ساز آنان فرود می آمد، از فاصله های دور قابل شنیدن بود و از گرمی بازار حکایت می کرد، اما امروزه پیرمردانی که یادگاران بازار مسگران هستند، دیگر مس را رها کرده و به سراغ ظرف های روی و معدنی رفته اند.

بازار مسگران در جهرم که به دنبال بازار اصلی در شرق آن قرار گرفته ظاهراً قبلاً سقف نداشته است و بعداً با شیروانی آن را مسقف نموده اند این قسمت جزء قسمت اصلی بازار جهرم نیست و بعدها به دنبال بازار جهرم افزوده شده است . در این قسمت مسگران و آهنگران جمع هستند و به تولید صنایع دستی اشتغال دارند ولی تعداد آنها اندک و رو به انقراض است زیرا طبقه جوان گرایشی به این کارها ندارد و مثل گذشته تولیدات آنها نیز متقاضی ندارد. در مورد مکان یابی این راسته می توان چنین گفت که حرفه ی مسگری به نحوی است که کسبه آن برای ساختن انواع مختلف مصنوعات خود احتیاج به ابزار و کوره های مسگری متفاوت دارند در نتیجه با تمرکز در یک محدوده و با استفاده از ابزار و کوره های مسگری یکدیگر این مشکل را برطرف می کنند.

وجه تسمیه جهرم

همای چهرزاد،دختر بهمن اسفندیار،یکی از پادشاهان مقتدر هخامنشی که مدت ۳۲ سال با درایت وشجاعت بر گستره ایران زمین سلطنت کرد،دشت سرسبز و پر نعمت جهرم کنونی را به عنوان شکارگاه دائمی و محل استراحت و تفریح خود بر گزید.
وی دستور داد در همان محل،کوشک زیبا و دل انگیز برای استراحت او بسازند.کوشک خود را به نام سرداری که مجری و ناظر طرح آن بود (کهرام) نام گذاری کرد.و رفته رفته به شهر کهرام خوانده شد.بعد از حمله اعراب کهرام به جَهرَم تبدیل شد و به علت سختی تلفظ،جهرم نام گرفت.البته در بعضی از منابع جهرم به معنی جای گرم هم آمده است.
دارالمومنین:

بدون شک نام بلند فقیه و مرجع تقلید،صاحب فتوای جهاد تنگستان علیه استعمار روس و انگلیس،حضرت ایت الله العظمی حاج عبدالحسین نجفی لاری (ره) و نوادگان و نتیجگان ان سلاه السادات از ان جمله مبارز و مجاهد نستوه امام جمه فقید جهرم حضرت ایت الله حاج سید حسین ایت اللهی(ره) و اسوه فظیلت و اخلاق حسنه حضرت ایت الله حاج سید ابراهیم حق شناس(ره) برای همه ایرانیان نامی اشنا می باشد.

جهرم شهری که با تقدیم ۱۲۰۰ شهید سرافرازش،حجاب زنان و عفاف مردانش در سال ۱۳۶۷ در لسان مقام معظم رهبری،دارالمومنین نام گرفت.

شعر های جهرم

هست شهرستان جهرم شهر نخلستان عشق عطر نارنجش برد هوش از سر یاران عشق

سرزمینش سبز در سبز است چون باغ بهشت در بساط سبزه زارش لاله شد فتان عشق

**********

خطه ما مهد نکو مردم است دشت زر خیز است و نامش جهرم است

جهرم ما شهره ایام شد چون که دارالمومنینش نام شد

**********

سراسر خاک ایران عنبرینه بهشت خرم و روی زمینه

بماند تا ابد آزاد و آباد وطن انگشتر و جهرم نگینه

خانه های قدیمی جهرم (قسمت دوم)خانه دهقان

خانه تاریخی دهقان یکی از خانه های تاریخی منحصر بفرد دوره قاجاریه- پهلوی در فارس است این خانه تاریخی در روستای موسویه(دهزیر) بخش کردیان جهرم واقع شده است.

مالکیت این بنای تاریخی متعلق به دهقان، خان روستای دهریز بوده که بعدها توسط طحان خریداری شده است به کار بردن تزئیناتی چون گچبری ، آینه کاری و نقاشی روی سقف چوبی واستفاده از رنگهای طبیعی به ویژه آبی و قرمز ، نقوش گل ومرغ درنما و همچنین بادگیر از ویژگی‌های شاخص معماری این اثر تاریخی است که زیبایی آن را دوچندان ساخته است بنا در نمای بیرونی به شکل قلعه ای با برج وباروهای خشتی دیده می شود.

ورودی آن در ضلع شمال قرارگرفته که به واسطه یک راهرو به حیاط مرکزی راه می یابد ضلع شمالی بنا در دو طبقه ساخته شده است. درسمت چپ اتاق پنج دری بزرگی با درهای چوبی ساده واقع شده است پس ازاتاق دالانی است که ازیک سو به اتاقی دیگر و از یک سو به پلکان طبقه دوم منتهی می شود .نمای بنا بسیار زیباست و نقوش هندسی و گل ومرغ موجود درنما که با استفاده از گچ وساج سبز کار شده توجه هر بیننده ای راجلب می کند.

کتیبه های موجود در بنا نیز ساخت آن را در سال ۱۳۱۸ ه . ق نشان می دهد و مزین به آیاتی از قران کریم است .حوض سنگی و چهار باغچه قرینه در اطراف آن که از ویژگی‌های خانه های قدیمی است جلوه خاصی به حیاط بنا داده اند.

البته در طول سالیان متمادی در اثر تعمیرات متعدد دخل و تصرفاتی دربنا صورت گرفته و بخش‌هایی مانند حمام ، سرویس بهداشتی ، تغییر کاربری یک اتاق به آشپزخانه صورت گرفته است .

خانه های قدیمی جهرم (قسمت اول) خانه طوفان + تصویر

منزل تاریخی طوفان مربوط به دوره پهلوی اول است که دارای یک زیرزمین و یک طبقه شاه‌ نشین بوده که راه دسترسی به آن پلکان سنگی دو طرفه به سبک و سیاق هخامنشی با سنگ‌های بادبر است و در هر طرف با پنج پلکان به پاگرد و در انتها با چهار پله به ‌ایوان منتهی می‌شود.

ایوان شاه‌ نشین دارای چهار ستون و دو ستون‌نما با بدنه چهارگوش و سیمانی است که در ایوان یک راهروی مرکزی و دو اتاق جانبی قرار دارد که به اتاق‌های سه دری با درب و پنجره‌های چوبی منتهی می‌شود.

سقف این اتاق‌ها تیر چوبی و توفال کاری است که دارای نقاشی‌های سقفی نیر هست و هر کدام از این اتاق‌ها به اتاق‌های پشتی راه می‌یابد و در انتهای شرقی ایوان اتاق بیضی شکلی است که اتاق مطالعه و کتابخانه طوفان بوده است.

زیرزمین این خانه دارای وسعت زیادی است و نسبت به سایر قسمت‌ها شکل اصلی خود را بیشتر حفظ کرده است.

در سقف آن آجرکاری‌های زیبایی کار شده و فضاهای زیرزمین به صورت تو در تو قرینه بوده و متشکل از یک فضای مرکزی و دو اتاق جانبی در هر طرف است.

انتهای شرقی زیرزمین حمام کوچکی قرار دارد که دارای یک فضای رختکن و گرم‌خانه است و این حمام هنوز بر جای خود باقی است و حیاط به سبک بسیار زیبایی موزائیک‌ کاری شده و حوض مرکزی مدور در وسط آن قرار دارد.

دور تا دور حیاط دارای ازاره سنگی بوده که در سمت شرق نیز سکویی حدود یک متر تعبیه شده است و دو پنجره سنگی مشبک نیز برای نورگیر زیرزمین‌ها در دو طرف پلکان مرکزی قرار دارد و اصطبل خانه نیز در ضلع جنوبی قرار داشته است.

این بنا دارای کنگره‌هایی به سبک هخامنشی بوده و در قسمت بالای سقف نیز بادگیری برای تهویه و خنک کردن فضای اتاق‌ها ساخته شده است.

1294161579

1374516119

20090205083

دروازه های جهرم

در سال ۱۲۵۰ شمسی فقط هشت محله وجود داشته است که از این هشت محله چهار تای آن داخل حصار بوده اند این چهار محله عبارت اند از: سنان ، اسفریز ، دشتاب ، گازران که همه ان ها در بخش غربی شهر یعنی در غرب مسیل پادگان جهرم قرار دارد.

همچنین به خاطر نزدیکی به دستگاه حکومت و داشتن حصار از سایر مناطق ابادتر بوده است. بازار و کاروانسراها جهرم در ان قرار داشته است. بعد از احداث حصار گردا گرد بخش غربی شهر،چهار دروازه بر ان تعبیه کردند.

این دروازه ها به دروازه خان ، دروازه بی بی ، دروازه پیر شبیب و دروازه گاو کشی شهرت داشته اند. از حصار جهرم و دروازه های ان امروزه اثری نیست فقط دروازه پیر شبیب در بخش شمالی شهر هنوز بنای ان بر جای مانده است . از سایر دروازه ها فقط در محلی که وجود داشته اند نامی از ان مانده ، مثل دروازه خان که مسجدی در نزدیکی ان بنا شده و به نام مسجد خان خوانده می شود.

بنای بازار و ویژگی های آن (قسمت دوم)

بازار مسگران در جهرم به دنبال بازار اصلی در جهت شرق ان قرار گرفته ظاهرا قبلا سقف نداشته است در این قسمت مسگران و اهنگران جمع هستند و به تولید صنایع دستی مشغول هستند ولی تعداد ان ها اندک روبه کاهش است اما مثل گذشته تولیدات ان ها نیز متقاضی دارد.

بازار های جهرم مرکب از مغازه های : پارچه فروشی , عطاری , کادوئی و انواع مغازه ها به طور کلی کالا های مختلفی در ان عرضه می شود که جمعا در بازار جهرم ۱۲۶ مغازه وجود دارد.

حمام بازار :

حمام بازار که از نظر قدمت هم دوره است که امروزه مورد استفاده قرار نمی گیرد و مخروبه شده است. البته بافت سنتی خود را نیز از دست داده است.

کاروان سراها:

مهمترین کاروان سرای جهرم در جوار بازار واقع شده اند که به طور کلی از نظر کیفیت کم کم تبدیل به مخروبه شده اند وحتی اغلب انها به انوان انبار هم قابل استفاده نیست کاروان سراها در گذشته مراکز بار اندازی و بار گیری کالا بوده است

%d8%ac%d9%87%d8%b1%d9%85-%d8%a8%d8%a7%d8%b2%d8%a7%d8%b1-%db%8c%d8%a7-%da%a9%d8%a7%d8%b1%d9%88%d8%a7%d9%86%d8%b3%d8%b1%d8%a7%db%8c-%d9%82%d8%af%db%8c%d9%85%db%8c

503efc83b976105bfc297c20392d3e6c

بنای بازار جهرم و ویژگی آن (قسمت اول)

تمام قسمت های بازار جهرم از نظر فزیکی و مصالح ساختمانی مشابه نیستند. قسمت اصلی بازار دارای چهار درب ورودی و قدیمی ترین قسمت می باشد و سقف آن گنبدی و دکان های آن در سطح بالاتری از سطح بازار قرار گرفته اند.

در اصول کلی ساختمان این قسمت از بازار عواملی که برای کم کردن حرارت خورشید لازم بوده به کار گرفته شده است

این عوامل عبارت اند از:

۱٫ جهت راستای بازار روی دو محور عمودی بر هم در جهت شرقی غربی و شمالی جنوبی قرار دارند. این جهت گیری با توجه به جهت وزش باد از جنوب غربی به شمال شرقی باعث خنک نگه داشتن فضا بازار میگردد.

۲٫ دیوارهای ضخیم و مرتفع که با پوشش گنبدی شکل از اجر ساخته شده اند در کاهش درجه حرارت نقش به سزائی ایفا می کند.

۳٫ پنجره های باریک و بلند در راستای چهار سوق بازار که در تابستان باعث جریان هوا به طور طبیعی در تمامی بازار می گردد.

بازار اصلی جهرم دارای دو راسته اصلی کاملا عمودی بر هم بوده در تمام قسمت های ان قرینه سازی رعایت شده است. برای دست یابی به بخش های فوقانی و پشت بام راه پله های موجود نیست .

مغازه ها از دوقسمت تشکیل شده است یک قسمت برای عرضه کالا و فروش که در قسمت جلو دکان قرار دارد و قسمت دیگر کارگاه یا انبار اجناس که در پشت ان میباشد سطح دکان ها حدود ۸۰ سانتی متر از کف بازار بالا تر است به علت این که اگر بر اثر بارندگی شدید اب وارد بازار شود به داخل دکان ها سرایت نکند.

img_0046

%d8%ac%d9%87%d8%b1%d9%85-%d8%a8%d8%a7%d8%b2%d8%a7%d8%b1-%db%8c%d8%a7-%da%a9%d8%a7%d8%b1%d9%88%d8%a7%d9%86%d8%b3%d8%b1%d8%a7%db%8c-%d9%82%d8%af%db%8c%d9%85%db%8c

1244024_639612189405641_453575684_o