خانه های قدیمی جهرم (قسمت اول) خانه طوفان + تصویر

منزل تاریخی طوفان مربوط به دوره پهلوی اول است که دارای یک زیرزمین و یک طبقه شاه‌ نشین بوده که راه دسترسی به آن پلکان سنگی دو طرفه به سبک و سیاق هخامنشی با سنگ‌های بادبر است و در هر طرف با پنج پلکان به پاگرد و در انتها با چهار پله به ‌ایوان منتهی می‌شود.

ایوان شاه‌ نشین دارای چهار ستون و دو ستون‌نما با بدنه چهارگوش و سیمانی است که در ایوان یک راهروی مرکزی و دو اتاق جانبی قرار دارد که به اتاق‌های سه دری با درب و پنجره‌های چوبی منتهی می‌شود.

سقف این اتاق‌ها تیر چوبی و توفال کاری است که دارای نقاشی‌های سقفی نیر هست و هر کدام از این اتاق‌ها به اتاق‌های پشتی راه می‌یابد و در انتهای شرقی ایوان اتاق بیضی شکلی است که اتاق مطالعه و کتابخانه طوفان بوده است.

زیرزمین این خانه دارای وسعت زیادی است و نسبت به سایر قسمت‌ها شکل اصلی خود را بیشتر حفظ کرده است.

در سقف آن آجرکاری‌های زیبایی کار شده و فضاهای زیرزمین به صورت تو در تو قرینه بوده و متشکل از یک فضای مرکزی و دو اتاق جانبی در هر طرف است.

انتهای شرقی زیرزمین حمام کوچکی قرار دارد که دارای یک فضای رختکن و گرم‌خانه است و این حمام هنوز بر جای خود باقی است و حیاط به سبک بسیار زیبایی موزائیک‌ کاری شده و حوض مرکزی مدور در وسط آن قرار دارد.

دور تا دور حیاط دارای ازاره سنگی بوده که در سمت شرق نیز سکویی حدود یک متر تعبیه شده است و دو پنجره سنگی مشبک نیز برای نورگیر زیرزمین‌ها در دو طرف پلکان مرکزی قرار دارد و اصطبل خانه نیز در ضلع جنوبی قرار داشته است.

این بنا دارای کنگره‌هایی به سبک هخامنشی بوده و در قسمت بالای سقف نیز بادگیری برای تهویه و خنک کردن فضای اتاق‌ها ساخته شده است.

1294161579

1374516119

20090205083

دروازه های جهرم

در سال ۱۲۵۰ شمسی فقط هشت محله وجود داشته است که از این هشت محله چهار تای آن داخل حصار بوده اند این چهار محله عبارت اند از: سنان ، اسفریز ، دشتاب ، گازران که همه ان ها در بخش غربی شهر یعنی در غرب مسیل پادگان جهرم قرار دارد.

همچنین به خاطر نزدیکی به دستگاه حکومت و داشتن حصار از سایر مناطق ابادتر بوده است. بازار و کاروانسراها جهرم در ان قرار داشته است. بعد از احداث حصار گردا گرد بخش غربی شهر،چهار دروازه بر ان تعبیه کردند.

این دروازه ها به دروازه خان ، دروازه بی بی ، دروازه پیر شبیب و دروازه گاو کشی شهرت داشته اند. از حصار جهرم و دروازه های ان امروزه اثری نیست فقط دروازه پیر شبیب در بخش شمالی شهر هنوز بنای ان بر جای مانده است . از سایر دروازه ها فقط در محلی که وجود داشته اند نامی از ان مانده ، مثل دروازه خان که مسجدی در نزدیکی ان بنا شده و به نام مسجد خان خوانده می شود.

بنای بازار و ویژگی های آن (قسمت دوم)

بازار مسگران در جهرم به دنبال بازار اصلی در جهت شرق ان قرار گرفته ظاهرا قبلا سقف نداشته است در این قسمت مسگران و اهنگران جمع هستند و به تولید صنایع دستی مشغول هستند ولی تعداد ان ها اندک روبه کاهش است اما مثل گذشته تولیدات ان ها نیز متقاضی دارد.

بازار های جهرم مرکب از مغازه های : پارچه فروشی , عطاری , کادوئی و انواع مغازه ها به طور کلی کالا های مختلفی در ان عرضه می شود که جمعا در بازار جهرم ۱۲۶ مغازه وجود دارد.

حمام بازار :

حمام بازار که از نظر قدمت هم دوره است که امروزه مورد استفاده قرار نمی گیرد و مخروبه شده است. البته بافت سنتی خود را نیز از دست داده است.

کاروان سراها:

مهمترین کاروان سرای جهرم در جوار بازار واقع شده اند که به طور کلی از نظر کیفیت کم کم تبدیل به مخروبه شده اند وحتی اغلب انها به انوان انبار هم قابل استفاده نیست کاروان سراها در گذشته مراکز بار اندازی و بار گیری کالا بوده است

%d8%ac%d9%87%d8%b1%d9%85-%d8%a8%d8%a7%d8%b2%d8%a7%d8%b1-%db%8c%d8%a7-%da%a9%d8%a7%d8%b1%d9%88%d8%a7%d9%86%d8%b3%d8%b1%d8%a7%db%8c-%d9%82%d8%af%db%8c%d9%85%db%8c

503efc83b976105bfc297c20392d3e6c

بنای بازار جهرم و ویژگی آن (قسمت اول)

تمام قسمت های بازار جهرم از نظر فزیکی و مصالح ساختمانی مشابه نیستند. قسمت اصلی بازار دارای چهار درب ورودی و قدیمی ترین قسمت می باشد و سقف آن گنبدی و دکان های آن در سطح بالاتری از سطح بازار قرار گرفته اند.

در اصول کلی ساختمان این قسمت از بازار عواملی که برای کم کردن حرارت خورشید لازم بوده به کار گرفته شده است

این عوامل عبارت اند از:

۱٫ جهت راستای بازار روی دو محور عمودی بر هم در جهت شرقی غربی و شمالی جنوبی قرار دارند. این جهت گیری با توجه به جهت وزش باد از جنوب غربی به شمال شرقی باعث خنک نگه داشتن فضا بازار میگردد.

۲٫ دیوارهای ضخیم و مرتفع که با پوشش گنبدی شکل از اجر ساخته شده اند در کاهش درجه حرارت نقش به سزائی ایفا می کند.

۳٫ پنجره های باریک و بلند در راستای چهار سوق بازار که در تابستان باعث جریان هوا به طور طبیعی در تمامی بازار می گردد.

بازار اصلی جهرم دارای دو راسته اصلی کاملا عمودی بر هم بوده در تمام قسمت های ان قرینه سازی رعایت شده است. برای دست یابی به بخش های فوقانی و پشت بام راه پله های موجود نیست .

مغازه ها از دوقسمت تشکیل شده است یک قسمت برای عرضه کالا و فروش که در قسمت جلو دکان قرار دارد و قسمت دیگر کارگاه یا انبار اجناس که در پشت ان میباشد سطح دکان ها حدود ۸۰ سانتی متر از کف بازار بالا تر است به علت این که اگر بر اثر بارندگی شدید اب وارد بازار شود به داخل دکان ها سرایت نکند.

img_0046

%d8%ac%d9%87%d8%b1%d9%85-%d8%a8%d8%a7%d8%b2%d8%a7%d8%b1-%db%8c%d8%a7-%da%a9%d8%a7%d8%b1%d9%88%d8%a7%d9%86%d8%b3%d8%b1%d8%a7%db%8c-%d9%82%d8%af%db%8c%d9%85%db%8c

1244024_639612189405641_453575684_o

اماکن تاریخی

غار سنگ اشکن:
مردان کهن مجمعی راتشکیل دادند و با فکر و اندیشهای خود منجر به ساختن بزرگترین غار دست سازجهان شدند این غار در جنوب شرقی جهرم روی تپه ای آهکی قرار گرفته است مردم سخت کوش زمان توانستند با بریدن سنگ، غاری تاریخی برای شهرشان به جا بگذارند و مقدار پولی از فروش سنگها برای مخارج زندگی خویش را بدست آورند.

آن ها با اره های بزرگ و دندانه دار دو طرفه ، سنگ ها را می بریدند از سنگها برای ساخت خانه، دیوارهای خانه ، سنگ قبر و … استفاده می کردند . این غار از ستون بسیار دقیق و مهندسی محفوظ مانده است روبروی این غار غار کوچکی ساخته شده است که یکی از این سنگ تراشان که هنوز زنده است می گوید: این غار دیگر بسیار طولانی بوده و کار کردن در در آن بسیار مشکل بوده و سنگتراشان تصمیم گرفتند که روبروی آن سنگ را برداشت کنند اما دیگر به علت کم شدن سنگتراشان این کار ناتمام باقی ماند.

و سخن آخر این است که میراث فرهنگی شهر، استان و کشور فکری کنند زیرا به این غار توجهی نمی شود و حتی بعضی از همشهریان نیز مکان این غار را نمی دانند.

قلعه گبری:

قلعه گبری محل سکونت زرتشتی ها بوده که در جهرم زندگی می کردند در حمله اعراب چیزی از این قلعه تاریخی به جا نگذاشتند این قلعه بر روی کوهی باصفا و سرسبز در فاصله کوتاه از از غار سنگشکنان واقع شده است این قلعه جوری واقع شده که کل شهر را در بر دارد این قلعه جوری بوده است که هیچکس نمی توانسته از این قلعه بالا برود زیرا این کوه مانند دیوار های بلند است .

مشخصات محلات جهرم

محلات در تمام شهرهای ایران مشخصات نزدیک به هم دارند و شکل گرفتن محلات مختلف در شهر های ناشی از این امر بوده که بعد از توسعه هسته مرکزی شهر بتدریج نواحی اطراف آن محل سکونت جمعیت مازاد می شده و محله جدید شکل میگرفته است .

محلات شهر جهرم مانند محلات سایر شهر های ایران دارای مشخصاتی است که عبارتند از :

۱- هر محله ای دارای یک مسجد در بخش مرکزی آن است

۲- هر محله دارای حمام در کنار مسجد است

۳- بعضی از محلات این شهر که برای تهیه آب آشامیدنی مشکلاتی داشته از جمله آب انبار در بخش مرکزی واقع شده است .

۴- تمام محلات این شهر دارای کوچه های باریک و بن بست می باشد .

۵- تمام محلات دارای مساکن سنتی از خشت و گل می باشد

۶- درتمام محلات هر مجموعه از خانه های دارای یک راهرو به نام ساباط می باشد .

آثار تاریخی جهرم

آثار قبل از اسلام :

قلعه گبری تنها آثار این شهر مربوط به قبل از اسلام است که روی دامنه شمالی کوه البرز و بر تپه های شمال غربی شهر مشهور به کوه شهدا قرار دارد. این قلعه ماننده قلعه الموت است.

در هر نقطه ای که قلعه گبری وجود دارد چند چاه وجود دارد که مشهور به چاه گبری است از این قلعه ها چندان آثاری نمانده و فقط سنگ چین شالوده ان ها کمی دیده می شود. و از چاهها جز گودالی کوچک باقی نمانده و فقط چاه گبری نزدیک سنگ شکن که ظاهرا بعدها تعمیر شده است،چند متر عمق دارد که در داخل ان بسیار گشاد بوده و دارای دیوارهای صخره ای است.

آثار بعد از اسلام :

قلعه تبر

قلعه تبر یا قلعه خورشید از محدوده شهر بیرون است ولی فاصله چندانی از شهر ندارد و روی تاریخ شهر اثرات عمیقی داشته است. لسترنج درباره این قلعه چنین می نویسد: قلعه عظیمی است که تا شهر پنج فرسخ فاصله دارد و ان را قلعه خورشید می گویند و معروف می باشد این قلعه را خواجه الملک وزیر مشهور سلجوقیان تجدید و تعمیر کرد و بانی اصلی ان خورشید حاکم جهرم در زمان خلفای اموی بود .

مسجد جامع

در محله سنان مسجد جامع جهرم وجود دارد که از لحاظ قدمت قابل ملاحظه می باشد. سبک بنای آن دارای اختصاصاتی است که ان را از مساجد سایر نقاط کشور متمایز ساخته است بدین معنی که کلیه طاقهای اطراف ان شبیه میدان امام اصفهان دو طبقه بوده و طبقه فوقانی تشکیل غرفه هائی داده است بنای این مسجد کلا از سنگ و گج بوده است.احتمال داده می شود که از بنای اواسط دوره صفویه باشد .